Οι παλιότεροι έλεγαν πως, ο Θεός όταν έφτιαχνε τον κόσμο πέταγε απ΄ τη μια μεριά της θάλασσας τις πέτρες και απ΄ την άλλη τα χώματα. Η μεριά με το χώμα είναι η Πελοπόννησος. Η άλλα μεριά, η μεριά με τις πέτρες, είναι η δική μας. Τα Κράβαρα.

     Ψηλά βουνά, απόκρημνα βράχια, χαράδρες, γκρεμοί, σπηλιές, φαράγγια, πηγές, ρέματα και πράσινο, πολύ πράσινο, σε όλες τις πιθανές αποχρώσεις.  Έλατα, πουρνάρια, πλατάνια, δέντρα (βελανιδιές), καστανιές, πεύκα, αχλαδιές, καρυδιές, ακακίες, μουριές και ένα σωρό άλλα κλαριά ανακατεμένα με σπάρτα, ρείκια, βάτα, αζμπελίνες, ασφάκες και αγριολούλουδα, συνθέτουν ένα ονειρεμένο τοπίο που αξίζει να το επισκεφτείς όλες τις εποχές του χρόνου.

Κατσίκες	Αλεπού	Λύκος	Αγριογούρουνο

     Στις φυλλωσιές των δέντρων φωλιάζουν τσιονίδια (σπίνοι), στεφανούδια (παπαδίτσες), γαϊδρουπούλια (κεφαλάδες), γαρδέλια (καρδερίνες), κίσσες,  κοτσύφια, αηδόνια.

     Αν είσαι τυχερός, θα συναντήσεις κάποιο ζαρκάδι ή αγριογούρουνο να βόσκει αμέριμνο.
Αγριόγατες, κουνάβια, αλεπούδες και νυφίτσες κυνηγούν τα θηράματα τους στις πλαγιές και τα λαγκάδια ενώ σποραδικά κάνουν την εμφάνισή τους και κάποιοι λύκοι. Βερβέρες, σκίουροι και λαγοί συμπληρώνουν την πανίδα.

Βροχαλίδα	Σαπίτης (είδος οχιάς)	Λαγός	Δενδρογαλιά

     Στα ρέματα και το ποτάμι θα συναντήσεις καβούρια, βατράχια, μουστάκια, πέστροφες, ιδρομίτσες και νερόφιδα.
Αστρίτης, οχιά, κατσιλοχιά, νυχτοβοσκός, κονάκια, δεντρογαλιές, σαϊτούρες είναι τα πιο γνωστά φίδια. Όλοι όμως έχουν να λένε για παράξενα φίδια μικρά και μεγάλα που ποτέ δεν τα βάφτισαν ή δεν έφτασαν σε μας τα ονόματά τους.

Σκίουρος	Ζαρκάδι	Χέλια	Τσακάλι
Οχιά (κατσλοχιά επειδή έχει το "κέρατο" στο κεφάλι)

     Για να συναντήσεις χέλια και βίδρες θα χρειαστεί να επιστρατευτεί πολύ τύχη, αρκετή γνώση και υπομονή.

Τα νερά της Λευτέριανης

Πόσες πηγές έχει το χωριό; Ρωτήσαμε κάμποσους συγχωριανούς μας. Δέκα - δεκαπέντε, ήταν οι συνηθέστερες απαντήσεις. Κάποιοι ανέβαζαν τον αριθμό στις 30. Εκεί, ο λογαριασμός σταμάταγε. Βαλθήκαμε να κάνουμε το δικό μας λογαριασμό. Αρχίσαμε να σκαλίζουμε τη μνήμη μας, να ρωτάμε, να καταγράφουμε. Μόνο στον Πλατανιά βρήκαμε 3 βρύσες, 2 γούρνες, 4 νερά. Συνεχίσαμε με τα Αμπέλια, τα Λιβαδάκια, τη Μαλαθούνα. Ο αριθμός ανέβαινε διαρκώς. 50, 60, 70, σε λίγο ξεπεράσαμε τις 100, σταματήσαμε στις 114. Κάθε πηγή και μια ιστορία.

Παρουσιάζουμε στη συνέχεια, τα ονόματα των πηγών. Ενδεχομένως να έχουμε παραλείψει μερικές! Στόχος μας, είναι να συμπληρώσουμε ή και να διορθώσουμε τον κατάλογο με τις παρατηρήσεις, τα βιώματα, τις αναμνήσεις και τις ιστορίες που έζησε κάθε Λευτεριάνος και συνδέονται με τις πηγές αυτές, ή έφτασαν σ’ αυτόν από τις διηγήσεις κάποιου τρίτου.

Στις περιπτώσεις που εμφανίζονται δύο πηγές με το ίδιο όνομα, αναγράφεται το όνομά τους δύο φορές.

Στη συγκέντρωση των πηγών, συνέβαλαν αρκετοί συγχωριανοί μας. Οι Νίκος Σερέτης (Γουλονίκος), Κώστας & Δημήτρης Λ. Ανδρεόπουλος, Κώστας Μ. Θωμόπουλος και Βασίλης Ν. Σερέτης είναι εκείνοι που συνέβαλλαν τα μέγιστα.